Over het college
4 februari 2012: Wegwijs in de DSM-IV
docent: drs. R.P.N. van Deth
Een belangrijk hulpmiddel bij de diagnostiek is de vierde editie van de Diagnostic and Statistical Manual (DSM-IV). Dit is een classificatiesysteem van de American Psychiatric Association met daarin een precieze beschrijving van alle psychische stoornissen. Het is bedoeld voor hulpverlening, opleiding en onderzoek. Er werd in 1952 mee begonnen, maar hier kreeg het systeem pas vanaf de derde versie (DSM-III) uit 1980 bekendheid. Veertien jaar later verscheen de laatste in een versie met maar liefst 900 pagina’s: de DSM-IV Inmiddels is in 2000 al weer de DSM-IV-TR verschenen, maar deze verschilt niet wezenlijk van de DSM-IV. Naar verwachting zal in 2013 de DSM-V verschijnen.
In de DSM-IV staan van ruim driehonderd stoornissen de kenmerken en het ziekteverloop vermeld. De indeling vindt plaats op grond van symptomen, zoals slapeloosheid, concentratieproblemen en gebrek aan eetlust. Wanneer deze verschijnselen vaak gezamenlijk voorkomen, wordt dit als apart syndroom vermeld. De beschrijving gebeurt zo min mogelijk vanuit een bepaald theoretisch kader. Er zitten dus zo min mogelijk verwijzingen naar achterliggende verklaringen in. Bovendien worden er expliciete diagnostische criteria gebruikt, die weinig ruimte laten voor interpretatie.
Hoewel deze vorm van classificatie vooral in de jaren zeventig nogal wat weerstand opriep, maken tegenwoordig de meeste hulpverleners ervan gebruik. Dat maakt de communicatie niet alleen gemakkelijker met hulpverleners, maar ook met beleidsmakers. Steeds vaker is een diagnose volgens de DSM-IV ook noodzakelijk om de kosten van de behandeling vergoed te krijgen. Pas als een probleem in DSM-termen te verwoorden is, ‘bestaat’ het in economisch opzicht.
Dit college heeft uitdrukkelijk niet als doel om diagnoses te leren stellen met de DSM. Om dat te kunnen, is veel deskundigheid en ervaring vereist. In feite is de DSM uitsluitend bedoeld als gereedschap voor psychiaters. In het college maken studenten kennis met de achtergronden, systematiek en werkwijze van dit systeem, voor zover die voor de counselor van belang kan zijn. Aan de hand van een wegwijzer leren studenten globaal de aard van psychische problematiek in te schatten. In het algemeen stelt het college studenten beter in staat hun mogelijkheden en beperkingen als coach/counselor af te bakenen.